شهید منصور رضائی
شهید عیسی منفرد ایده لو
شهید نوروزعلی سلیم نژاد
شهید حسین رضائی
شهید یدالله ابراهیمی
شهید یوسف شهبازپور
شهید ابوالقاسم صبری
شهید علی شهبازی
شهید عبدالله طهماسبی
شهید اباذر عظیم پور
شهید عزیز سلیم نژاد
شهید جاویدالاثر فریدون اسماعیل نژاد
  • کد نمایش افراد آنلاین
  • قدمت سکونت انسانی در روستای ایده لوی خلیفه لو - 1

    قدمت سکونت انسانی در روستای ایده لوی خلیفه چند سال است؟

    نویسنده : جعفر اسدی

     

    با سپاس بی پایان از پدر عزیزم جناب آقای ستار اسدی که اطلاعات ارزشمندی را در اختیارم گذاشتند.



    آقای ستار اسدی 

     

    روستای ایده لوی خلیفه لو مطابق تقسیمات کشوری از توابع دهستان آلمالو، بخش نظر کهریزی، شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی با مختصات جغرافیایی ٣٩.٢٥.٣٧ شمالی و ٢٣.٢٥.٤٦ شرقی می باشد.

    در باره قدمت و تاریخ سکنی گزینی در روستای ایده لو اطلاعات و منابع تاریخی روشنی در دست نیست و هر چه هست بیشتر  بر اساس شنیده هایی آمیخته با واقعیت و افسانه است که سینه به سینه نقل شده است و به ما رسیده است.

    برای کشف حقیقت هیچ راهی جز آزمون و خطا نیست و از طریق بررسی آثار بجای مانده طبیعی و ساخته دست بشر میتوان به کشف حقیقت درخصوص سوژه مورد بررسی ما - که قدمت روستا است - نایل آمد.

    آثار بجا مانده از گذشته میتواند به دو شکل مورد بررسی قرار گیرد.

     

    ۱- آثار مکتوب همانند دست‌نوشته ،سفرنامه، اوراق و مکاتبات اداری و دیوانی و عکس و غیره ..... که متاسفانه در مورد روستای ایده لو چندان اثر قابل توجه ای موجود نیست و یا لااقل تاکنون شناسایی نشده است.

     

    ۲- آثار و اماکن و ابنیه تاریخی موجود در محل  و آجرها و سکه های قدیمی کشف شده در روستا در سالیان ماضی و  بخصوص آثار موجود در گورستان روستا موسوم به یوخاری باش قبرستانق.

     

    انسان از زمانی که خود را شناخت با قراردادن تکه ای سنگ، چوب یا برجسته کردن خاک ، محل دفن همنوع از دست داده اش را مشخص کرد . تعلق خاطر انسان به همنوع و زندگی اجتماعی در طول زمان باعث به وجود آمدن گورستان ها شد . به این ترتیب زمانی که انسان توانست ابزار را به کار گیرد ، از آنها برای ساختن سنگ گور هم استفاده کرد و اشکالی را به وجود آورد که امروزه بقایایش را در تعدادی از گورستان های تاریخی کشورمان می توان دید .

     

    گورستانها از  لحاظ تاریخی ،فرهنگی ،معماری و باستان شناختی منابع با ارزشی به شمار میروند زیرا که از ابتدای سکنی گزینی انسان در محلی بوجود آمده اند و با توجه به حرمتی که ادیان برای اموات قایل شده  اند همواره از طرف ساکنان جهت حفظ و  حراست این مکان کوشش لازم بعمل آمده است.

    در رهگذر تاریخ پدیده های گوناگونی از زندگی بشر برای نسل های آینده به یادگار مانده است و اکنون از پس قرن ها ، سنگ نوشته ها مقاوم تر از سایر هم سلکان خود راویان تاریخ چند صد ساله و فراتر از آن ، پیام آوران هزاره های تاریخ گذشتگان ما هستند . وجود سنگ قبر بر روی قبور همواره در همه نقاط ایران به چشم می خورد و این مسئله هر چند در اکثر فرهنگها وجود دارد ، در فرهنگ دوران اسلامی ایران به عنوان یکی از شاخص های تدفین همواره مد نظر مسلمانان بوده است و با توجه به دستورالعملهای اسلامی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است . خلاصه هر جا که نشانی از ایران باشد از هنر ایرانی نیز نشانه ای وجود دارد . بررسی سنگ نوشته ها نیز علاوه بر اینکه شخصیت متوفی را معلوم میکند ، به ما کمک می کند تا به قلمرو ادبیات آن زمان نیز دست یابیم . شاید به جرات بتوان گفت متنوع‌ترین سنگ قبرها در مراغه و مناطق اطراف آن  وجود دارد و این شاید به دلیل وجود سنگ های نسبتا مرغوب و پیشینه طولانی هنر حجاری در این مرز و بوم می باشد .

     


    پلان هوایی از روستای ایده لو خلیفه و موقعیت کوه پیر و تپه خرمنلر در فرضیه ریزش کوه و دفن روستا

     

    اینک برای تعیین قدمت روستای ایده لو خلیفه ،راهی جز بررسی نمادهای موجود در گورستان روستا و آجرها و سفالهای کشف شده که تنها اثرهای بجا مانده از گذشته است وجود ندارد.

     

    الف: نمادهای موجود در گورستان یوخاری باشی

     

    در گورستان قدیمی روستای ایده لو که موسوم به یوخاری باش می‌باشد و در منتهی الیه روستا و در فاصله دوری از مساکن روستا قرار گرفته‌است چهار نوع نماد سنگی که نگارنده خود رویت کرده است مورد استفاده قرار گرفته است که ذیلا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

    ۱- مزار با نماد قوچ

    ۲- زار با نماد مثلث یا ستاره

    ۳- مزار با نماد صندوق

    ۴- مزار با نماد جوغن یا دوربین سنگ

     

     

    ۱- نماد مجسمه قوچ

    مجسمه تراشیده قوچ سنگی که در کناره گورستان و نزدیک جاده ارتباطی و رو به دشت روبرو و محل طلوع خورشید نصب شده بود و نگارنده به شخصه آن را در سالیان دور دیده ام و متاسفانه در حدود سال ۱۳۶۲ به شکل کاملا مرموزی مفتود گردید.

     


    نمونه مشابه قوچ سنگی گورستان  روستای ایده لو خلیفه


    از دوران  باستان قوچ نماد قدرت و باروری شمرده می شد که این امر در داستان ها و فولکلور اقوام و ملل باستانی منطقه و حتی اقوام ترک زبان به وضوح مشهود است.

    درباره اینکه چرا گذشتگان قوچ های سنگی را که ساختنشان آسان هم نبوده ، تراشیده اند، نقل قول های متفاوتی وجود دارد.

    خیلی ها اعتقاد دارند که این مجسمه ها نماد افراد قدرتمند و با صلابت هستند. برای همین به نشانه قدرتمند بودن فرد متوفی ، بعد از مرگشان روی مزارشان گذاشته اند. یک عده دیگر هم بر این باورند که مختص افراد قدرتمند نبوده و روی قبر افرادی که در میان مردم روستا یا شهرشان وجهه خوبی داشته و مورد محبت و علاقه مردم بوده ، کار گذاشته می شد ،بهر حال مهم ترین دلیل وجود آنها بر سر مزارها قدرتمند بودن صاحب قبر است؛ این افراد دارای درجات مختلفی از نظر مقام و منصب اجتماعی در میان مردم بودند ، افرادی که به طور مشخص قدرتمند تلقی می شدند و بعد از مرگ ،روی قبرهایشان قرار می گرفت. یکی از این افراد ایلخان بوده؛ یعنی کسی که می توانسته ایلش را هدایت کند و بر افرادش مسلط باشد. ایلخان فردی بوده که با قدرت خود ، افراد قبیله اش را رهبری و اختلافات و مشکلات میان مردم را حل می کرده است.

     مجسمه ها معمولا از جنس سنگ هایی هستند که در نزدیکی گورستان ها وجود دارند . البته تراشیدن سنگ و درآوردن شمایل  از آن کار اصلا راحتی نبوده و نیست . اگر با دقت به آنها نگاه کنید ، می بینید که همه شان به یک شکل نیستند و روی بعضی از آنها کار بیشتری  شده است.

    متأخرترین این مجسمه‌های قوچ شکل حدودا ً ۴۰۰ سال پیش از این در ابعاد یک و نیم در یک متر توسط هنرمندان ناشناس اما ماهر حجاری شده و پدید آمده‌اند. جنس این قوچ‌ها اغلب از نوع سنگ‌های رسوبی است.



    نمونه مشابه نماد قوچ سنگی گورستان ایده لو خلیفه


    قدمت قوچ های سنگی به دوران اساطیری ارتباط پیدا می کند و با توجه به اینکه از دوران قدیم قوچ ها توتم و نماد قدرت شمرده می شدند ،وجود آن ها در هر نقطه ای نشان از اهمیت آن محل دارد که نیاز به نیروی مرموز حفاظتی آن ها داشته است.

    قرار دادن قوچ ها در گورستان ها برای راندن ارواح خبیثه و شیاطین از آن محل ها و حفاظت از ارواح پاک مردگان نیز بوده  است.

    قوچ ها عمدتا روی به شرق و محل طلوع خورشید داشتند که محتملا با کیش مهر پرستی بی ارتباط نمی باشد.

    در آخرین چهارشنبه ی هر سال مراسمی آیینی در اکثر گورستان ها برگزار می شد که عمدتا برای باروری و در امان ماندن از هر نوع بیماری تا سال بعد سه بار از زیر شکم قوچ رد می‌شدند.

     

    قدمت قوچ ها را در سر ستون های تخت جمشید نیز به وضوح می توان دید به این معنی که می باید قدرت مرموز قوچ برای هخامنشیان شناخته شده و قابل باور بوده باشد تا در سر ستون ها از آنها استفاده شده باشد. قوچ های سنگی یکی از بی شمار آثار هنری و پیکر تراشی نیاکان ما به حساب تواند آمد که در روزگاران بسیار دور و دراز با دقت و ذوق بسیار تراشیده شده اند و نشان از رشد هنر حجاری در سرزمین باستانی ایران دارد  .

    مروزه روز در سراسر آذربایجان مجسمه سنگی قوچ جای پای بسیاری دارد و در بیشتر آبادی‌ها و شهرها این مجسمه‌ها دیده می‌شوند. عمده دلیل مادی این پراکندگی و جدا از باور و بینش عمومی و مردمی به استفاده از اجزاء مختلف این حیوان به عنوان نماد حیوانات اهلی و حتی غیر اهلی مرتبط با تمدن انسانی ( گاو، گوسفند و….) بوده است. گوشت لذیذ و تهیه بیشتر لوازم معیشت و زندگی مانند قالیچه‌های زیبا، لباسهای مناسب و استفاده از پوست قوچ و دیگر حیوانات اهلی که این حیوان نماد حضور آنان در زندگی انسان بوده است، از از مهمترین این اجزاء به شمار می‌آیند. قوچ همچنین برای پدران و نیاکان ما سمبل فراوانی و غلبه به شمار می‌رفته‌است.

    حضور مجسمه قوچ در خط الرأسی از بین‌النهرین تا نقطه صفر مرزی ترکیه و عراق که از ارومیه عبور کرده و با گذر از دریاچه ارومیه و ارتفاعات میشو(میشو داغی) و ارتفاعات سبلان و مشکین شهر تا دریاچه خزر نشانه گذار مسیری است که گیل‌گمش افسانه ای در آن به دنبال یافتن جاودانگی و آب حیات که به گفته منابع سومری و آشوری آب دریاچه خزر و یا همان کاسپین و یا مخلوطی از آب دریاچه ارومیه و خزر بوده‌است، طی طریق کرده‌است. دو طرف این خط و مسیر در شمال و جنوب و حتی چپ و راست آن در غرب و شرق در همه نقاط مملو از مجسمه قوچ است.

    با توجه به مطالب فوق نکته بسیار مهم این است که گذاشتن آنها روی قبرها با توجه به قیودات مذهبی اسلام در منع استفاده از مجسمه،این گمان را تقویت میکند که این سنت مربوط به گذشته‏های بسیار دور بوده و حتی قدمت آن را به دوران مذاهب اولیه باستانی و مهر پرستی و میترائیسم نیز میتوان ارتباط داد.



    موضوع: مقالات ایده لویی ها،
    [ شنبه 18 آذر 1396 ] [ 06:23 ب.ظ ] [ جعفر اسدی ]
    رفتن به بالای صفحه