تبلیغات
ایده لوی خلیفه لو - بحثی در خصوص واژه خلیفه لو
شهید منصور رضائی
شهید عیسی منفرد ایده لو
شهید نوروزعلی سلیم نژاد
شهید حسین رضائی
شهید یدالله ابراهیمی
شهید یوسف شهبازپور
شهید ابوالقاسم صبری
شهید علی شهبازی
شهید عبدالله طهماسبی
شهید اباذر عظیم پور
شهید عزیز سلیم نژاد
شهید جاویدالاثر فریدون اسماعیل نژاد
  • کد نمایش افراد آنلاین
  • بحثی در خصوص واژه خلیفه لو

    به نام خدا

    «بحثی در خصوص واژه خلیفه لو»

        همه میدانیم که نام روستای ما «ایده لوی خلیفه لو» است، و با پرسیدن شخصی از نام روستا، فورا می گوییم ما ایده لویی هستیم. اگر دوباره پرسش خود را تکرار کند و بگوید کدام ایده لو، ما در جواب می گوییم که ایده لوی خلیفه؛ چون در منطقه هشترود روستاهای زیادی با نام ایده لو وجود دارد. فعلا بحث در خصوص واژه ی ایده لو نیست که گروهی معتقدند این روستا درخت سنجد فراوانی در خود داشت؛ بحث اصلی در مورد واژه ی خلیفه لو است.

        با تحقیقاتی که بنده از منابع دوره صفوی انجام داده ام، متوجه مقامی در این دوره شده ام که با نام «خلیفه الخلفاء» شناخته می شود. این پست و مقام در دوره آغاز تشکیل سلسله صفویه از اعتبار و جایگاه والایی برخوردار بود. مینورسکی در کتاب سازمان اداری حکومت صفوی می گوید: «خلیفه الخلفا به منزله نایب و استاد شاه به حساب آمده و بر این اساس نمایندگانی را به ایالات می فرستاد. شاه با این منصب نه تنها بر قزلباشان صفوی نظارت می كرد بلكه بر تشكیلات گسترده پیروان در قلمرو حكومت عثمانی نیز تسلط داشت.»[1]، نکته جالب آنکه در ادامه گفته می شود آنکه خلیفه الخلفا به منزله ی نایب و استاد شاه بود و نمایندگانی به ایلات می فرستاد.[2] بحث اصلی روی همین ارسال نمایندگان به ایالات است. مینورسکی در پاورقی اشاره می کند که از وجود طبقه ی دیگری از همین نمایندگان ارسالی به نام «پیره» نام می برد.[3] اما فقط ترکمانان قزلباش حق خلیفه الخلفایی و خلیفه گی را داشتند به طوریکه کتاب احسن التواریخ خبر از اعزام نور علی خلیفه به مناطق آناتولی به دستور شاه اسماعیل می دهد که وی قریب سه چهار هزار سوار از این مناطق کوچانده و به ایران آورده است.[4] مقام خلیفه الخلفایی تا زمان شاه عباس اول صفوی قدر و منزلت داشت و خلفای اعزامی به ایالات قدر و منزلتی نزد مردم داشتند و چنان كه زیادی غذای آنها را به عنوان تبرك برداشته و آنرا به عنوان شفای بیماری های خود به كار می بردند.

        برگردیم به روستای خود و اطلاعاتی که با منابع منطبق شود. به نظر می رسد واژه ی «خلیفه لو» که در نام روستا به کار برده می شود حکایت از وجود نمایندگانی است که به این روستا آمده اند و یا ساکن بومی آنجا شده اند. در روستای ایده لو خانواده ی بزرگ دعانویس وجود دارد که مردم عادی در مواقع مورد احتیاج به ایشان مراجعه می کردند و رفع مشکل می کردند. هنوز هم این جایگاه و منزلت حفظ شده است. این خانواده که از نسلهای گذشته دعانویس بودند با نام خلیفه شناخته می شوند که با آیات قرآن شفای بیماران را به اذن خداوند تحصیل می کنند. به نظر می رسد جد ابتدایی این خانواده جزو همان خلفایی بودند که از طرف خلیفه الخلفا به روستا آمده باشند و در مواقعی جزو همان کوچندگان مناطق آناتولی ترکیه باشند. از طرف دیگر اعتقادات پاک مردم این روستا و رعایت مسائل شرعی و اعتقادی و اراده ی محکم بر ائمه ی اطهار دلالت بر عنوان خلیفه گی این روستا از طرف سلسله ای می دهد که مذهب تشیع را در کشور رسمی کرد. بحث دیگر در خصوص واژه ی «پیره» بود که در بالا آمد. این گروه نوع دیگری از خلفای اعزامی بودند که به مناطق اعزام می شدند. دهخدا درباره این واژه چنین آورده است: «رَ / رِ (اِ) پیر. قائم مقام و خلیفه و مرشد.[5] در این روستا کوهی قرار دارد که به نام پیر معروف است. در نظر مردم در این  قله آرامگاه مردی پاک و متدین دفن شده است که نذر و نیاز کردن برای این کوه در بین مردم متداول است و الحق که تاکنون حاجت برآوره شده اند. به نظر می رسد نام پیر همان وجود شخصی باشد که به عنوان پیره به منطقه اعزام شده است و واژه ی پیرَه بعدها به نام پیر تقلیل یافته است.

    منابع

    تذکره الملوک، به کوشش دکتر سید محمد دبیر سیاقی، با تعلیقات مینورسکی،تهران: انتشارات امیرکبیر، 1368.

    دهخدا، لغت نامه، «پیر»، تهران: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، 1342.

    روملو، حسن بیگ،  احسن التواریخ، به تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: انتشارات بابک، 1375.

         



    [1]. تذکره الملوک، به کوشش دکتر سید محمد دبیر سیاقی، با تعلیقات مینورسکی،تهران: انتشارات امیرکبیر، 1368، ص104.

    .[2] همان.

    .[3] همان.

    .[4] حسن بیگ روملو، احسن التواریخ، به تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: انتشارات بابک، 1375، ص175.

    .[5] علی اکبر دهخدا، لغت نامه، «پیر»، تهران: انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، ص1186.


    نویسنده : حمید رضایی



    برچسب ها: ایده لو، پیر، خلیفه،
    [ سه شنبه 8 فروردین 1396 ] [ 08:40 ب.ظ ] [ کریم شیرینی ]
    رفتن به بالای صفحه